HOLA, DISFRUTA DE DIFERENTES MANERAS TU PÁGINA DE "LA UNIDAD MORELOS":
Mostrando las entradas con la etiqueta narraciones indígenas. Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas con la etiqueta narraciones indígenas. Mostrar todas las entradas

domingo, 29 de julio de 2012

CUENTO EN LENGUA SERI: Oot quih conteetxyat quih cöiscaao ac (El coyote y el pinacate)



“OOT QUIH CONTEETXYAT QUIH CÖISCAAO AC”
(Seri)
Conteetxyat quij haaho com iti tiij toc cöquiijiha. Oot timoca mos haaho timoca itaao toc cömocaha.
Ziix quij cöiifp cah hant iqui xah itoocta ox xah itai yoque;
— Hihamiigo ¿az iscasiiijimya hizaax cötiiijaha?
Hihamiigo ihpocaao xoque — ox itai yoque.
Ox tpactama conteetxyat quij ox tee yoque:
— Mmmm. He ziixo zo casiijim xahxaii hiz cohpyiij — ox tee yoque.
Ox tpactama oot quij ox xah itai yoque:
— ¿Azj iscacatimayaha? — ox tee yoque.
Ox tpactama conteetxyat quij ox itai yoque:
— Cooza hant ipot coii hiza toiima he taax cquecölihi hiz cohpmiij — ox tee yoque.
Ox tpactama oot quij ox tee yoque:
— Hihamiigo ¿zo tooza? Yaza quih impoaax he cmesxö — ox tee yoque.
Ox teema conteetxyat quij ox tee yoque:
— Ihahi. ¿Taax ziixah z isahii queeya? ¿Taax ziix az hant isiip haaya? Taaxo cötquimjöc ox tcoozaha. Haaho quih it hapx caap coox cah pti icx popaquim spacotim ha teque hiz cömiihca — ox tee yoque conteetxyat quij.
Ox tpactama oot quij ox tee yoque:
— Ox popactatax ihpsojoz haahi — ox tee tojoz yoque. Ziix cop aa ihacoxl iti hapx iqui tpanzx yoque.
Hapx iqui tpanzx toii ntitama xajii hantaxlaa cahca pac toc cötahcama taax contita toii ntita yoque conteetxyat quij. Oot quij hipi xah quiho cah cöitaasitim yoque oot quij. Cöitaasitim toii ntiya.
DÉ CLIC EN "Más información" Y LEA TEXTO EN ESPAÑOL E INGLÉS:

lunes, 27 de febrero de 2012

LITERATURA INDÍGENA DE MÉXICO: UNA HISTORIA CHONTAL, "El Árbol de Uvas / Te'uba

copiado de OJARASCA No. 133, Mayo 2008   http://www.jornada.unam.mx

Una historia de chontales

El árbol de uvas / Te’uba

Ajni untu yinik, Ajsimon, u kinintan te’ uba.
K’oti cha’tu yinik u yile u tsimseno’ ka an u kinintan uba.
U k’echijo’, u yits’ k’echbijo’ u luk’u’; komo juntuma an u kinintan ni te’uba u jolijo’ tika’, uyili u tsimseno’ u jajbeno’ ni te’ uba.
K’oti Ajjuan u japin k’a mach u tsimseno’.
Xitikna u bi’ejo’ dok ni yok yinik. Mach an nesesida por u kinintan lo ke es tuba u xe u tsimseno’ ni otra jentejo’
A pura lucha u jap Ajjuan.
A bixi Ajjuan u chen abisa u yajnoja ke ni u tsimsinte Ajsimon.
U yili ajnoja ke u yiktan kinintintik, mach ni xik k’a mach u tsimseno’ otra jente.
U yile Ajsimon ke che’chich, mach u ni xin u kinintan k’a mach xik u tsimseno’.
U chini otra jente ke mach u ni k’ote u yum. Ochi u laj tuk’ino’ ni uba; u laj but’ijo’ ti kostal i bixi u choneo’
U yumba bik’tesijo’i mach ni sutwini; unejo’chich kolijo’ u chen mandajo.
Che’chich an ni maldaba pan ka’; u jajben untu lo ke mach tuba; che’chich an jente, mach yo patanba; u yoche u jajben u patan u lot.
U pukij’ tak’in dok u lot; mini chinep, mini u buk, mini u pantalon tuba u chen lusi dok, pero mach jini u patanba, u patan otro.
Ayan otroba ke u chi sufri u pik’e ni fruta jini tuba u chen mantene u bixch’ok, mach tuba tik u jajben otro ajts’ujle. U chen uba lusi dok ni u patan ni yinik.
Ni yinik u chen sufri u pik’e ni te’ uba.

* * *

DÉ CLIC ABAJO, EN  "Más información"  PARA LEER  TRADUCCIÓN AL ESPAÑOL: