HOLA, DISFRUTA DE DIFERENTES MANERAS TU PÁGINA DE "LA UNIDAD MORELOS":
Mostrando las entradas con la etiqueta seri. Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas con la etiqueta seri. Mostrar todas las entradas

sábado, 8 de septiembre de 2012

MUERTE DE CÖIMAXP: Cuento en lengua SERI . Lliteratura en lenguas indígenas de México


copiado de INSTITUTO LINGÜISTICO DE VERANO  http://www.sil.org


Muerte de Cöimaxp (seri)
Jesús Morales, tiix oahiha

La Muerte de Cöimaxp

 
The Death of Cöimaxp



Cöimaxp quij xica hast ano coii Coftecöl iti coii coi zo haaha. Cmique caiiha xo quisiliha. Hamazaj quih hax quih an ihiip quih hant zo cötiijmax ipac ac iti tiijx ionam itani cah toc cötiij yoque.
F006-muerte1.gif
Ox tpactama Coftecöl hipcap iti toii íi toc cöcoiiha xo itaaaxoj ziix hast iizx ano coom cah imiiitoj. Xapoo quih mos imiiitoj xo mos iteemetma tojocam hast ihmaa himcap iqui mitoij. Hast com tyeeno hoox hant toomma taax hant xepe imac quiij xahxaii hast hipquijo haaha xo xtaasi itmis iti yiij. Xica hast ano coii quih xtaasi hapee iyoii. Taax iti toii xica tacom imiiitoj. Xapoo quih mos imiiitoj. Taax iti toii ziix hast iizx ano coom quih caacoj quih haquix tiihx hax yapolo taax coof coopol yopah. Taax iti toii iiitoj iti hant quih ihmaa cap cösiifp tama ox xah yee zo toc cötiij:
—Coftecöl himcap cöhasitoij poho. Hant haa miifp. Cöhasitoij poho—xah mee.
Ox impactatax hascaaj quih tomcoj cöquiihihi toc cömomat. Ox tpactama xepe timoca imaait. Xapoo coi anxö itacötoj itahasjoj toc cömomat. Hascam quih iij com tazo ticom heme tazo quih cöititaaima iti yaii.
Haa mihat iti hast cap iicx cah iscaaaj tama xepe quih ipot com tanojma ox xah mee:
—Ziix ccam caacojih haa ntxoa! Asjoj asjoj!—ox xah yee.
Ox tpactama xica coi yeen iicp quiij ziix cmique caii Oficj Coil hapah quih yeen iicp tiij toc cötiijma hacat cooxp caacoj timoca xica tamocat ano tafp iixl cah itexl itahit toc cöyiihtim. Cöimaxp com taax quicot toom hacx cmiihiha.
F006-muerte2.gif
Ox tpactama ziix cmique caii Oficj Coil tintica itcailma iqui impanzx xah mimoz xo quihaha. Canoaa quiha hapah quihiha taaxo cöquihaha yax ixöt quih caacoj hipcom cömiifp xo ixöt hipcom cöitacoxot yoque. Haaco tamama aama. Poixajta ox impactaha
Ox tpactama iqui ipanzx cah Coftecöl Iifa hapah quih haa miip. Tiix xnai iicp it taax contitat haxoj hant cötemema cöihitaai ac iti toom itcmaiix xica coi hamac ititlamma hamcaaxat quih itsii itcmaiix hax hapxo toom toc coyom. Toc cöihom iti ixaap toocjma hax hanto tfiima hant izeecp himcac hast z iicp miip. Hastojicöla impah. Iicp ac iicp mota toc cömoya. Haa mota yipon. Ziix ccam caacoj xepe quih ano quiih quih haa mota. Hapx toomx cooxnijo hax tahii hax ta haa moya.
Ox tpactama ziix ticom ittii hapx itacl hipcomo iti toom toc cotom ittii hax hamaco isoj iqui yocaaij. Ox ipacta iti cmaax ziix timoca cöipaho cömoya xah teeye.
Ox tpactama ziix timoca cöipaho cömotama cmaax iqui isoj itcaaij cmaax hoox iqui tyeeno toc coyom. Haa miha cah ziix com hoox cötoomtxö iyaai cah cöyoofp. Cötafp hax ta xica coi taax iti toii pte tafp hanso pte tfitimma xepe quih hant quih iti imahimej. Taax iti itahimej cmaax hant yoohca.
Ox tpactama hascam com mos halx coleequíi itafitlam taax iti toii hast cap iti toii ihooctam ihooctam iti hacat cooxp caacoj com iyoocö ziix tahac cömoca quih. Ziix hast iizx ano coom xahxaiihi toc cömoya. Toc cömota ziix com iyoocö. Itacö itaxi mos hant iicp miha taax iqui tiin hapx toomx ox mee ox ihe cah hipi hant iicp miha tahac contita toii ntiya.
F006-muerte3.gif
Taaxo cötpactama cmaax hascam com xepe an itacmolca cmaax hant quij hizac cöitafailcam xica quih quiistox quih hipi iha ocoaj quih haa toii tatxo haa toiima taax iqui iyofailcam. Pajii hapah quih iicp taax comcaac quih iti moii. Pajii hantipzx quih taacoj haa ntiya. Taax ano moiitim.
Ox tpactama tahaco cöipacta iti cmaax ano tazcam ox xah yaza:
—Hascaaj quih comcaac quih cötiiho hacx immiihtoj.
Ox impacta taax iti Cöimaxp hapah quih iti hacx cöyomiih ziix quisil quih. Taax iti cöihiyatiha Cöimaxp com hacx cöimiih ac cöizaxö ac.
DÉ CLIC EN "Más información" Y LEA CUENTO EN ESPAÑOL E INGLÉS:

domingo, 29 de julio de 2012

CUENTO EN LENGUA SERI: Oot quih conteetxyat quih cöiscaao ac (El coyote y el pinacate)



“OOT QUIH CONTEETXYAT QUIH CÖISCAAO AC”
(Seri)
Conteetxyat quij haaho com iti tiij toc cöquiijiha. Oot timoca mos haaho timoca itaao toc cömocaha.
Ziix quij cöiifp cah hant iqui xah itoocta ox xah itai yoque;
— Hihamiigo ¿az iscasiiijimya hizaax cötiiijaha?
Hihamiigo ihpocaao xoque — ox itai yoque.
Ox tpactama conteetxyat quij ox tee yoque:
— Mmmm. He ziixo zo casiijim xahxaii hiz cohpyiij — ox tee yoque.
Ox tpactama oot quij ox xah itai yoque:
— ¿Azj iscacatimayaha? — ox tee yoque.
Ox tpactama conteetxyat quij ox itai yoque:
— Cooza hant ipot coii hiza toiima he taax cquecölihi hiz cohpmiij — ox tee yoque.
Ox tpactama oot quij ox tee yoque:
— Hihamiigo ¿zo tooza? Yaza quih impoaax he cmesxö — ox tee yoque.
Ox teema conteetxyat quij ox tee yoque:
— Ihahi. ¿Taax ziixah z isahii queeya? ¿Taax ziix az hant isiip haaya? Taaxo cötquimjöc ox tcoozaha. Haaho quih it hapx caap coox cah pti icx popaquim spacotim ha teque hiz cömiihca — ox tee yoque conteetxyat quij.
Ox tpactama oot quij ox tee yoque:
— Ox popactatax ihpsojoz haahi — ox tee tojoz yoque. Ziix cop aa ihacoxl iti hapx iqui tpanzx yoque.
Hapx iqui tpanzx toii ntitama xajii hantaxlaa cahca pac toc cötahcama taax contita toii ntita yoque conteetxyat quij. Oot quij hipi xah quiho cah cöitaasitim yoque oot quij. Cöitaasitim toii ntiya.
DÉ CLIC EN "Más información" Y LEA TEXTO EN ESPAÑOL E INGLÉS:

lunes, 1 de marzo de 2010

IDIOMAS INDÍGENAS DE MÉXICO: La lengua Seri

copiado de http://www.sil.org/mexico/seri
 
 

Familia seri

Seri
caja

La lengua seri (WAVcmiique iitom) se considera una lengua aislada. (Algunas personas han propuesto que es parte del tronco hokano, pero no hay mucha evidencia para sostener la hipótesis.) Se habla en dos pueblos (El Desemboque del Río San Ignacio y Punta Chueca) en la costa del estado de Sonora, México. La isla del Tiburón en el mar de Cortés es parte de la tierra seri tradicional, y se llama Tahéjöc.

Mapa: donde se habla la lengua seri en México Mapa: la región seri

La población seri en total fue menos de 200 habitantes en la década de los 30. Hoy es por lo menos tres veces más grande. La familia seri tiene el número de hablantes más reducido que cualquier otra familia en México.

La gente seri se llama a sí misma los WAVcomcáac (singular: WAVcmiique). Hasta mediados del siglo XX eran cazadores-recolectadores. Ahora se ganan la vida por medio de la pesca comercial y la venta de collares de caracoles, figuras de madera fierro y canastas tradicionales.

Publicaciones del Instituto Lingüístico de Verano y de su personal
Lingüística
Antropología
Alfabetización y literatura
Para más información
En otro sitio de Internet